Mszaki z Bełchatowa - praca w Ecological Engineering

Mszaki z Bełchatowa - praca w Ecological Engineering

Styczeń 25, 2018 - 08:15

Tereny poprzemysłowe postrzegane są jako obszary pozbawione roślinności lub bardzo ubogie w gatunki. Szczególnie słabo rozpoznaną na terenach poprzemysłowych grupą organizmów są mszaki, które zwykle są przedmiotem badań w dobrze zachowanych ekosystemach leśnych. Na przykład w jednym tylko oddziale (256) w Puszczy Białowieskiej, na powierzchni 144 ha odnaleziono 145 gatunków mszaków. Dotychczas niewiele wiadomo na temat bogactwa gatunkowego, zróżnicowania ekologicznego oraz przywiązania mszaków do gatunków drzew na terenach poprzemysłowych. Celem badań opublikowanych przez nasz zespół (Jagodziński A.M., Wierzcholska S., Dyderski M.K., Horodecki P., Rusińska A., Gdula A.K., Kasprowicz M.) w czasopiśmie Ecological Engineering (link https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0925857417305827) pt. „Tree species effects on bryophyte guilds on a reclaimed post-mining site” było określenie wpływu dominującego gatunku w drzewostanie na florę mszaków na zwałowisku zewnętrznym Kopalni Węgla Brunatnego w Bełchatowie.

W trakcie prac związanych z realizacją projektu badawczego pt. „Środowiskowo-genetyczne uwarunkowania produktywności ekosystemów leśnych na gruntach leśnych i poprzemysłowych”, zleconego przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych w Warszawie (2011-2015) Instytutowi Dendrologii Polskiej Akademii Nauk w Kórniku, przez cztery lata zbierano dane o występowaniu mszaków w różnych drzewostanach. W zbiór materiału w terenie, jako dodatkowe zadanie przy realizacji prac inżynierskich przygotowywanych w Katedrze Łowiectwa i Ochrony Lasu, zaangażowano dwoje studentów - Annę Gdulę i Marcina Dyderskiego, obecnie doktorantów na Wydziale Leśnym UP w Poznaniu.

Analiza czynników środowiskowych wpływających na zróżnicowanie warunków pod drzewostanami sześciu gatunków drzew wykazała, że odczyn gleby i kory, dostępność światła oraz pojemność wodna kory są czynnikami decydującymi o tym, jakie gatunki mszaków kolonizują drzewostany powstałe na terenach pokopalnianych. Na badanym terenie (1500 ha) odnaleziono 113 taksonów mszaków, w tym zarówno gatunki pionierskie z rodzaju Orthotrichum, jak i gatunki uznawane za wskaźnikowe dla starych lasów (np. Anomodon viticulosus czy Porella platyphylla). Największe bogactwo gatunkowe mszaków epigeicznych stwierdzono pod drzewostanami brzozowymi (o ażurowych koronach), a epifitycznych – pod robiniami akacjowymi, których kora ma dużą pojemność wodną i odczyn zbliżony do obojętnego. Uzyskane wyniki wskazują na sukces rekultywacji, rozumianej jako powrót gatunków leśnych, po 30 latach od zalesienia badanego obiektu.

dr hab. Andrzej M. Jagodziński

Katedra Łowiectwa i Ochrony Lasu

stat4u