Rola lasu w pochłanianiu w pochłanianiu dwutlenku węgla z atmosfery

Rola lasu w pochłanianiu w pochłanianiu dwutlenku węgla z atmosfery

Październik 08, 2020 - 07:50

Pod redakcja Janusza Olejnika i Stanisława Małka

ROLA LASU W POCHŁANIANIU W POCHŁANIANIU DWUTLENKU WĘGLA Z ATMOSFERY

Pod redakcja Janusza Olejnika i Stanisława Małka

 

 

W połowie lata bieżącego roku, nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, ukazała się monografia pt. „Rola lasu w pochłanianiu dwutlenku węgla z atmosfery”. Publikacja ta jest zwieńczeniem tematu badawczego zleconego przez Dyrekcję Generalną Lasów Państwowych. Powstała ona we współpracy dziewiętnastu autorów związanych z Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu, Uniwersytetem Rolniczym im. H. Kołłątaja w Krakowie oraz Instytutem Dendrologii PAN w Kórniku. Tak liczna grupa autorów z kilku ośrodków naukowych jest gwarancją bardzo szerokiego spojrzenia na przepływy i retencjonowanie węgla w lasach. Tematyka ta wpisuje się w obecnie chyba najistotniejsze zagrożenie dla trwałości tych ekosystemów, czyli destabilizację w przepływie energii i obiegu materii wywołaną przez globalne ocieplenie klimatu. Pomimo, iż w dalszym ciągu zjawisko to budzi wiele kontrowersji w przestrzeni publicznej, to naukowcy są zgodni co do faktu jego istnienia jak i przyczyny znaczącego nasilenia w ostatnim czasie. Stąd, dla wielu zespołów badawczych na świecie, oddziaływanie zmian klimatu na ekosystemy stanowi jeden z podstawowych przedmiotów badań. Tym bardziej cieszy fakt , że również w Polsce tego typu prace badawcze znajdują zainteresowanie wśród naukowców i instytucji finansujących naukę.

Wzrost stężenia tak zwanych gazów szklarniowych w atmosferze, w tym szczególnie dwutlenku węgla (CO2), prowadzi nie tylko do podniesienia średniej temperatury na powierzchni ziemi, ale również do zakłócenia cyklu węglowego i wodnego. Jak czytamy we wstępie do książki, wszelkie próby obniżenia emisji CO2 w skali globalnej nie przyniosły jak do tej pory zamierzonego efektu, a możliwości usunięcia z atmosfery już wyemitowanego gazu są coraz bardziej ograniczone. Obniżeniu ulegają również zdolności do magazynowania CO2 przez największe rezerwuary (oceany), do których trafia jego nadmiar w atmosferze, pochodzący  głownie ze spalania paliw kopalnych. W dalszym ciągu pozostaje jednak pewna nadzieja na powiększenie zdolności do trwałego wiązania węgla przez ekosystemy lądowe, w tym w sposób szczególny przez lasy. Wśród tych ekosystemów z kolei, to lasy strefy umiarkowanej zdają się wykazywać największy potencjał trwałego i sprawnego wiązania węgla w biomasie i glebie w dobie zmian klimatycznych, o ile zarządzane one będą w odpowiedni sposób. Jednakże, ilość mechanizmów, różnorodność czynników i interakcji (tak zwanych sprzężeń zwrotnych), stawia pod znakiem zapytania nie tylko obecny udział tych ekosystemów w wycofywaniu CO2 z atmosfery, ale także trwałość ich samych i to w niedalekiej przyszłości.

W prezentowanej książce, tak złożony i ważny problem został przedstawiony przez zespół autorów z wielu różnych punktów widzenia. Czytelnik sięgając po tę pozycję ma do dyspozycji szesnaście logicznie ułożonych rozdziałów, w których wspólnym mianownikiem jest węgiel występujący w różnych formach i elementach ekosystemu leśnego, zdominowanego przez najpopularniejszy gatunek drzew w Lasach Polskich- sosnę zwyczajną. W pierwszych rozdziałach autorzy dokonują przeglądu globalnych zasobów leśnych, a następnie wprowadzają czytelnika w kontekst klimatyczny badań opisanych w kolejnych rozdziałach. Duża część treści książki jest opisem wyników szeregu oddzielnych eksperymentów, jakie zostały przeprowadzone w trakcie trwania wspomnianego tematu badawczego. Najobszerniejszy fragment poświęcony został badaniom nad wymianą CO2 pomiędzy atmosferą a lasami sosnowymi w trzech różnych klasach wieku w oparciu o wieloletnie, bezpośrednie pomiary prowadzone w czasie rzeczywistym na czterech powierzchniach badawczych w północno-zachodniej Polsce. Warto tu wspomnieć także o opisie wyników unikatowego w skali międzynarodowej eksperymentu, porównującego bilans węgla dwóch powierzchni po wiatrołomach, odnowionych w różny sposób. Całość dopełniają badania gleboznawcze, szacowanie zawartości węgla w biomasie i glebie, ocena cech biometrycznych drzewostanów różnymi metodami, badania fitosocjologiczne, a nawet mikrobiologiczne oraz szacowanie opadu organicznego i tempa dekompozycji materii organicznej.

Choć może się wydawać, że adresatami monografii są głownie specjaliści z zakresu nauk leśnych lub studenci kierunków przyrodniczych, to jednak zawarta tu wiedza z pewnością zainteresuje także innych odbiorców, w tym przede wszystkim: osoby związane z praktyką leśną, osoby i instytucje podejmujące decyzje polityczne i gospodarcze. Poza tym, książka skierowana jest do tych wszystkich, którzy poszukują najlepszej dostępnej wiedzy na temat wpływu zmian globalnych i dynamiki przepływu węgla w ekosystemach leśnych w obecnych i przyszłych warunkach klimatycznych naszego kraju.

Autorzy:

inż. Rafał Borkowski, Katedra Inżynierii leśnej, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
mgr Paulina Dukat, Pracownia Meteorologii, Instytut Budownictwa i Geoinżynierii, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
dr hab. inż. Grzegorz B. Durło, Katedra Ochrony Ekosystemów, Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie
dr inż. Paweł Horodecki, Pracownia Ekologii, Instytut Dendrologii Polskiej Akademii Nauk w Kórniku
dr hab. inż. Andrzej M. Jagodziński, Pracownia Ekologii, Instytut Dendrologii Polskiej Akademii Nauk w Kórniku Katedra Łowiectwa i Ochrony lasu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
dr inż. Michał Jasik, Katedra Ekologii i Hodowli lasu, Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie
prof. dr hab. Jolanta Komisarek, Katedra Gleboznawstwa i Rekultywacji, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
mgr inż. Kamil Kondracki, Nadleśnictwo Szklarska Poręba
prof. dr hab. inż. Stanisław Małek, Katedra Ekologii i Hodowli lasu, Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie
prof. dr hab. Janusz Olejnik, Pracownia Meteorologii, Instytut Budownictwa i Geoinżynierii, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
dr hab. inż. Marek Pająk, prof. UR, Katedra Ekologii i Hodowli lasu, Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie
mgr inż. Elżbieta Pastwik, Katedra Łowiectwa i Ochrony lasu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
prof. dr hab. Maciej Skorupski, Katedra Łowiectwa i Ochrony lasu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
dr inż. Paweł Strzeliński, Katedra Urządzania lasu, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
dr hab. inż. Marek Urbaniak, Pracownia Meteorologii, Instytut Budownictwa i Geoinżynierii, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu,
dr Katarzyna Wiatrowska, Katedra Gleboznawstwa i Rekultywacji, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
dr inż. Bartłomiej Woś, Katedra Ekologii i Hodowli lasu, Uniwersytet Rolniczy im. H. Kołłątaja w Krakowie
prof. UPP dr hab. Dorota Wrońska-Pilarek, Katedra Botaniki leśnej, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
dr inż. Klaudia Ziemblińska, Pracownia Meteorologii, Instytut Budownictwa i Geoinżynierii, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu